شبکه بهداشت و درمان اشنویه

پیام های آموزشی واکسیناسیون:

• واکسیناسیون از موثرترین اقدامات بهداشتی برای ارتقای سلامت و حفظ جان کودکان و سایر گروه های هدف است. در طی 50 سال از آغاز برنامه توسعه ایمن سازی، با واکسیناسیون از مرگ 154 میلیون کودک پیشگیری شده است.
• از دیدگاه اقتصادی، واکسیناسیون جزو بهترین مداخلات برای ارتقای سلامت جامعه است و به طور متوسط هر یک دلار سرمایه گذاری برای واکسیناسیون سبب 16 دلار کاهش هزینه های سلامت جامعه می شود.
• برنامه توسعه ایمنسازی در ایران در طی 40 سال توانسته سبب پاک شدن کشور از بیماری فلج اطفال، حذف ویروس های بومی سرخک و سرخجه، حذف کزاز نوزادی و کنترل بیماریهای دیفتری و سیاه سرفه شود.
• در ایران، میزان حاملین ویروس هپاتیت ب در طی 30 سال واکسیناسیون از 3.5% جامعه به کمتر از 1% رسیده است.
• واکسیناسیون در کشور ما سبب شده است تا اثری از همه گیری های مرگ آور دیفتری نماند.
• کزاز نوزادی بیماری بسیار نادری شده در حالیکه در سال های اوایل انقلاب یک چهارم مرگ های نوزادی به همین علت بوده است.
• دستاوردهای برنامه واکسیناسیون کشور ناشی از فرهنگ سازی صحیح در جامعه و مشارکت بالای خانواده ها در برنامه واکسیناسیون است.
• پوشش واکسیناسیون کودکان در ایران بالای 98% است و در مقایسه با سایر کشورهای دنیا حتی کشورهای توسعه یافته، در وضعیت مناسبی قرار دارد.
• واکسن های دوره کودکی باید در چند نوبت و در فواصل زمانی مشخص تکرار شوند تا بتوانند سیستم ایمنی را کاملا تقویت نمایند و ایمنی زایی کافی داشته باشند.
• تولید واکسن ها در موسسات و شرکتهای تولید کننده داخلی و خارجی ، تحت کنترل دقیق دستگاههای نظارتی بوده و بر حسب استانداردهای بسیار بالا و با حداکثر کیفیت و کارایی انجام می شود.
• تغذیه صحیح و شیوه زندگی سالم برای زندگی سالم ضروری هستند ولیکن جایگزین واکسن در پیشگیری از ابتلا به بیماری نیستند و لذا همه اینها برای سلامت ما لازم هستند.

 

 

اهمیت واکسیناسیون

واکسیناسیون موثرترین مداخله بهداشتی شناخته شده تاکنون برای ارتقای سلامت جامعه بوده است. بدنبال پیشرفتهای تکنولوژی پزشکی امکان تولید واکسن به عنوان ابزار پیشگیری از ابتلا به بیماری ها فراهم گردید. اولین واکسن ، واکسن آبله بود و متعاقب آن واکسن های متعدد دیگر علیه بیماریهای عفونی که اپیدمی های گسترده و کشنده ایجاد می کردند، ساخته شد.

در حال حاضر واکسیناسیون کودکان سالیانه از مرگ 4 میلیون کودک در سطح جهان، جلوگیری می کند و با افزایش پوشش واکسیناسیون و افزایش سطح دسترسی کودکان و سایر گروههای هدف می توان سالیانه تا یک میلیون مرگ دیگر را هم پیشگیری نمود. واکسیناسیون در ایران سابقه طولانی دارد و با تولید واکسن در موسسات داخلی مانند موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی و انستیتو پاستور ایران حمایت شده است.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و با گسترش شبکه خدمات بهداشتی درمانی اولیه، سطح دسترسی کودکان و مادران باردار به واکسیناسیون افزایش یافت و تمام مناطق شهری و روستایی به شکل یکسان تحت پوشش قرار گرفتند. حمایت مناسب برنامه توسط مردم و مسئولان سبب پوشش 99 درصد گروه هدف شد که در بالاترین میزان ممکن در سطح جهان می باشد. در حال حاضر 24 سال است که هیچ موردی از بیماری فلج اطفال در کشور رخ نداده، بیماری کزاز نوزادی حذف شده، موارد بیماری دیفتری به صفر نزدیک شده و بیماریهای سرخک و سرخجه نیز به مرحله حذف رسیده و میزان شیوع هپاتیت ب در کشور به یک سوم کاهش یافته است.

تنوع واکسن های موجود در برنامه های واکسیناسیون در دنیا رو به افزایش است و در جمهوری اسلامی ایران نیز تلاش می شود که بتوانیم کودکان را به طور کامل از این حق، بهرمند نماییم. واکسیناسیون چون اولین سطح پیشگیری است و مانع بیمار شدن افراد می شود، بسیار ارزانتر و ساده تر از درمان کردن افراد بیمار است. فرایند تولید و نگهداری و مصرف واکسن در مراحل متعدد تحت کنترل و نظارت شدید و دقیق دستگاههای نظارتی بوده تا موثرترین و سالم ترین واکسن ها در برنامه واکسیناسیون استفاده شوند و در کشورمان نیز سازمان غذا و دارو بر تمامی این فرایند نظارت داشته و تمام واکسن های مصرفی در شبکه بهداشتی کشور مجوز مصرف مجزا دریافت می نمایند. نگهداری و توزیع و استفاده نیز در معاونت های بهداشتی دانشگاهها منطبق با ضوابط دقیق انجام می شود.

متاسفانه برخی افراد ناآگاه و یا بعضا با مقاصد خاص، سعی در مخدوش نمودن اعتماد مردم به برنامه واکسیناسیون می نمایند. استفاده از منابع بی اعتبار و غیر علمی و یا استفاده عامدانه از بخشی از یک خبر، روش معمول برای زیر سوال بردن این دستاورد ارزشمند جامعه پزشکی در دنیا و تحت تاثیر قرار دادن مردم بوده است.

باید توجه داشت که بالاترین میزان پوشش خدمات واکسیناسیون و تنوع در واکسن ها را در کشورهای توسعه یافته می بینیم و در کشورهای در حال توسعه مانند کشورهای آفریقایی، پایین ترین میزان پوشش واکسیناسیون و لذا بالاترین میزان مرگ و میر ناشی از این بیماریها را شاهد هستیم. هر گاه میزان واکسیناسیون کاهش یابد، به سرعت طغیان های این بیماریها بازگشته و سلامت کودکان و جامعه را به مخاطره خواهد انداخت. نظر به اینکه در مجاورت کشورهایی مانند افغانستان و پاکستان و عراق هستیم که به دلایل مختلف سطح خدمات بهداشت عمومی شامل واکسیناسیون  در آنها در وضعیت مطلوب قرار ندارد، تنها راه حفظ سلامت کودکان کشور، تامین پوشش واکسیناسیون در بالاترین حد ممکن است.  

 

صمد دلسوز کارشناس مسئول واحد بیماریها